Start / Jazda próbna – na co zwracać uwagę?

Lekcja 3.4: Jazda próbna – na co zwracać uwagę?

Samochód przeszedł pozytywnie Twoją inspekcję wizualną? Czas na najważniejszy test praktyczny – jazdę próbną. To moment, w którym możesz sprawdzić, jak auto faktycznie zachowuje się na drodze i czy jego podzespoły mechaniczne działają prawidłowo. Wiele wad, niewidocznych podczas postoju, ujawnia się dopiero w ruchu. Podczas jazdy próbnej wyłącz radio, zamknij okna i skup się na dźwiękach, wibracjach i odczuciach płynących z samochodu.

Planowanie trasy jazdy próbnej

Nie daj się namówić na krótką przejażdżkę wokół osiedla. Dobra jazda próbna powinna trwać co najmniej 20-30 minut i obejmować różnorodne warunki drogowe. Zaplanuj trasę, która pozwoli Ci przetestować auto w różnych scenariuszach:

  • Równa, prosta droga: Do sprawdzenia stabilności jazdy na wprost i ewentualnego ściągania.
  • Droga z nierównościami i dziurami: Idealna do przetestowania pracy zawieszenia.
  • Plac lub pusty parking: Do wykonania kilku manewrów, takich jak pełny skręt kół czy gwałtowne hamowanie.
  • Odcinek pozwalający na rozwinięcie większej prędkości (np. 80-100 km/h): Do sprawdzenia, jak auto zachowuje się przy wyższych prędkościach i czy nie pojawiają się wibracje.
  • Wzniesienie: Do przetestowania mocy silnika i łatwości ruszania pod górę.
💡 Kto prowadzi?

To Ty powinieneś prowadzić samochód. Jesteś kupującym i musisz poczuć, jak auto leży w Twoich rękach. Sprzedawca powinien zająć miejsce pasażera. Jeśli nie czujesz się pewnie, możesz poprosić, aby najpierw on poprowadził auto, a Ty w tym czasie będziesz mógł się wsłuchać w pracę podzespołów.

Test silnika i układu napędowego

Podczas jazdy skup się na pracy jednostki napędowej i przeniesienia napędu.

  • Moc i dynamika: Czy auto przyspiesza płynnie, bez szarpania i dławienia się? Czy moc rozwija się równomiernie? Nagły spadek lub przypływ mocy może świadczyć o problemach z turbosprężarką lub układem wtryskowym.
  • Temperatura silnika: Obserwuj wskaźnik temperatury. Powinien on ustabilizować się w okolicach 90 stopni Celsjusza i nie falować. Przegrzewający się silnik to zwiastun poważnych i drogich problemów.
  • Sprzęgło (w skrzyni manualnej): Sprawdź, w którym momencie "bierze" sprzęgło. Jeśli łapie bardzo wysoko, przy samym końcu, może to oznaczać, że tarcza sprzęgła jest na wykończeniu. Podczas przyspieszania na wyższym biegu (np. 4 lub 5) od niskich obrotów, obroty nie powinny rosnąć szybciej niż prędkość – jeśli tak się dzieje, sprzęgło się ślizga.
  • Skrzynia biegów: Biegi powinny wchodzić precyzyjnie i bez zgrzytów, zarówno w górę, jak i w dół. W przypadku automatu, zmiany przełożeń powinny być płynne, bez szarpnięć i przeciągania.

Test zawieszenia i układu kierowniczego

Stan zawieszenia ma kluczowy wpływ na bezpieczeństwo i komfort jazdy.

  • Stuki i piski: Przejedź przez kilka nierówności, progi zwalniające lub tory tramwajowe. Wsłuchaj się w pracę zawieszenia. Wszelkie stuki, puki czy skrzypienie świadczą o zużyciu elementów takich jak łączniki stabilizatora, sworznie wahaczy czy tuleje.
  • Prowadzenie na wprost: Na równej drodze puść na chwilę kierownicę. Auto powinno jechać prosto. Jeśli ściąga w którąś stronę, może to być kwestia złej zbieżności, ale też efekt krzywej felgi lub, w najgorszym wypadku, naruszonej geometrii po wypadku.
  • Praca układu kierowniczego: Pokręć kierownicą od lewej do prawej podczas postoju i wolnej jazdy. Nie powinno być żadnych luzów, stuków ani zgrzytów. Wspomaganie powinno działać płynnie i z jednakową siłą w obie strony.
  • Test przegubów: Na pustym placu skręć maksymalnie koła w jedną stronę i rusz powoli. Posłuchaj, czy z okolic kół nie dochodzą charakterystyczne, rytmiczne stuki lub chrobotanie. Powtórz test, skręcając w drugą stronę. Takie dźwięki świadczą o zużyciu przegubów napędowych.

Test układu hamulcowego

Sprawne hamulce to absolutna podstawa bezpieczeństwa.

  • Skuteczność hamowania: Znajdź bezpieczne miejsce i zahamuj gwałtowniej z prędkości ok. 50-60 km/h. Auto powinno hamować równo, bez ściągania na boki.
  • Wibracje podczas hamowania: Jeśli podczas hamowania, zwłaszcza z wyższych prędkości, czujesz bicie na kierownicy lub pulsowanie pedału hamulca, to znak, że tarcze hamulcowe są krzywe i kwalifikują się do wymiany.
  • Działanie hamulca ręcznego: Zaciągnij go na wzniesieniu. Powinien pewnie trzymać auto.
⚠️ Dym z rury wydechowej

Poproś osobę towarzyszącą lub sprzedawcę, aby obserwował rurę wydechową podczas jazdy. Zwróćcie uwagę na kolor spalin podczas gwałtownego przyspieszania. Niebieski dym oznacza, że silnik spala olej (problem z uszczelniaczami lub pierścieniami). Gęsty, czarny dym w dieslu może świadczyć o problemach z wtryskiwaczami lub turbosprężarką. Biały, gęsty dym (nawet na ciepłym silniku) to zły znak, mogący wskazywać na uszkodzenie uszczelki pod głowicą.

Co po jeździe próbnej?

Po zakończeniu jazdy, gdy silnik jest dobrze rozgrzany, wykonaj jeszcze kilka testów na postoju:

  • Sprawdź dymienie: Poproś kogoś, aby energicznie dodał gazu (do ok. 3-4 tys. obrotów), a Ty obserwuj rurę wydechową. Chmura czarnego lub niebieskiego dymu na rozgrzanym silniku to bardzo zły znak.
  • Odkręć korek wlewu oleju: Przy pracującym silniku delikatnie odkręć korek. Jeśli po jego zdjęciu z otworu wydobywa się dym lub czuć silne ciśnienie (korek jest "wypychany"), może to świadczyć o zużyciu silnika i przedmuchach do skrzyni korbowej.
  • Sprawdź wentylator chłodnicy: Zostaw auto na kilka minut na wolnych obrotach. Obserwuj wskaźnik temperatury. Gdy dojdzie do ok. 90 stopni, powinien włączyć się wentylator chłodnicy. Jeśli temperatura rośnie dalej, a wentylator się nie włącza, układ chłodzenia jest niesprawny.

Podsumowanie: Słuchaj, czuj i analizuj

Jazda próbna to Twoja ostatnia i najlepsza okazja do zweryfikowania stanu mechanicznego pojazdu przed podjęciem decyzji. Bądź skupiony i metodyczny. Nie ignoruj żadnych niepokojących dźwięków, wibracji czy zachowań samochodu. Pamiętaj, że drobne usterki, które wykryjesz, to świetne argumenty do negocjacji ceny. Poważne problemy to sygnał, aby zakończyć spotkanie i szukać dalej. To koniec modułu trzeciego. W kolejnym dowiesz się, jak skutecznie negocjować cenę i przygotować się do podpisania umowy.

Często zadawane pytania (FAQ)

  • To sygnał ostrzegawczy. Uczciwy sprzedawca, pewny stanu swojego auta, nie powinien robić z tym problemu. Jeśli proponuje tylko krótką rundkę po parkingu, prawdopodobnie chce ukryć wady, które ujawniają się dopiero po rozgrzaniu silnika lub przy wyższej prędkości (np. problemy z temperaturą, wibracje). W takiej sytuacji lepiej grzecznie podziękować i zrezygnować.

  • Tak, to absolutna podstawa. Sprzedawca ma prawo, a nawet obowiązek, poprosić Cię o okazanie ważnego prawa jazdy, zanim pozwoli Ci usiąść za kierownicą. Bez dokumentu nie masz prawa prowadzić pojazdu, a sprzedawca nie powinien Ci na to pozwolić. Upewnij się, że masz przy sobie wszystkie niezbędne dokumenty.

  • Odpowiedzialność za ewentualną szkodę zależy od okoliczności. Jeśli dojdzie do kolizji z Twojej winy, koszty zostaną pokryte z polisy OC sprzedawcy, ale może on dochodzić od Ciebie zwrotu utraconych zniżek. Dlatego przed jazdą warto ustalić zasady. W przypadku aut z komisu, często podpisuje się oświadczenie regulujące te kwestie. Najważniejsze to jechać ostrożnie i przepisowo.

  • Wycie, którego głośność narasta wraz z prędkością, to często objaw zużytego łożyska w kole. To stosunkowo niedroga w naprawie usterka, ale warto ją zdiagnozować. Wycie może też dochodzić ze skrzyni biegów lub dyferencjału (w autach z tylnym napędem), co zwiastuje już znacznie poważniejsze i droższe problemy. Nie ignoruj takich dźwięków.

  • Absolutnie nie. Nigdy nie podejmuj decyzji pod presją czasu. Po jeździe próbnej podziękuj sprzedawcy i powiedz, że potrzebujesz czasu do namysłu. To da Ci chwilę na ochłonięcie, przeanalizowanie wszystkich "za" i "przeciw" na spokojnie. Jeśli auto Ci się podoba, ale masz wątpliwości, umów się na sprawdzenie w niezależnym warsztacie.

  • To jedna z najczęstszych i najgłupszych wymówek handlarzy. Żaden typ tak nie ma. Kontrolka "check engine" informuje o błędzie w sterowniku silnika. Może to być błahostka (np. błąd sondy lambda), ale może to być też zwiastun bardzo poważnej i drogiej awarii. Nigdy nie kupuj auta ze świecącą się kontrolką silnika bez dokładnej diagnostyki komputerowej w warsztacie.

  • Tak, ale zrób to w bezpiecznym miejscu, np. na pustym parkingu lub mało uczęszczanej drodze. Rozpędź się do ok. 40-50 km/h i wciśnij gwałtownie pedał hamulca do oporu. Powinieneś poczuć charakterystyczne "kopanie" pedału – to znak, że system ABS działa prawidłowo i zapobiega blokowaniu kół. Brak tej reakcji świadczy o awarii systemu.

  • Upewnij się, że silnik jest rozgrzany i przełącz auto na zasilanie gazowe. Samochód powinien pracować tak samo równo jak na benzynie. Przyspieszaj dynamicznie i sprawdź, czy nie ma szarpania lub spadków mocy. Zwróć uwagę, czy przełączanie między paliwami jest płynne i niemal niezauważalne. Wszelkie problemy z pracą na LPG mogą oznaczać konieczność drogiej regulacji lub naprawy instalacji.

  • Głośne buczenie lub wycie nasilające się podczas skręcania to typowy objaw zużytej pompy wspomagania kierownicy. Jej regeneracja lub wymiana to koszt kilkuset złotych. Stuki lub trzaski mogą natomiast świadczyć o problemach z przekładnią kierowniczą (tzw. maglownicą), której naprawa jest już znacznie droższa i może kosztować ponad 1500 zł.